Tekst Heleen Grimmius
Foto ANP foto

Hoe kan het dat iemand al tien jaar in een procedure verkeert? En is er wel iemand die het werk van de IND controleert? Het zijn vragen die geregeld gesteld worden. Linda Hoefnagels is adviseur bij de beleidsafdeling van de IND en legt uit welke waarborgen de Nederlandse asielprocedure kent.

“Een asielaanvraag wordt altijd door de IND beoordeeld”, vertelt Hoefnagels. “De IND neemt een beslissing op de aanvraag en als de vreemdeling het niet eens is met die beslissing, kan hij in beroep bij de rechtbank. Als de vreemdeling het vervolgens niet eens is met de uitspraak van de rechter, kan hij ook nog in hoger beroep.”

Beroep en hoger beroep

Overigens kan ook de IND in hoger beroep tegen een uitspraak van de rechter. Hoefnagels: “Als de rechtbank het beroep van de vreemdeling gegrond verklaart, bekijkt de afdeling Juridische Zaken van de IND de uitspraak nauwkeurig. Medewerkers beoordelen dan of de uitspraak aanvechtbaar is of niet. Afhankelijk van die uitkomst gaat de IND wel of niet in hoger beroep.” De aanname dat de IND standaard in hoger beroep gaat, klopt in ieder geval niet. “Nee, elke zaak wordt individueel afgewogen”, zegt Hoefnagels. “Wat ook gebeurt, is dat de rechter de vreemdeling in beroep in het gelijk stelt, omdat de IND zijn beslissing niet goed genoeg heeft gemotiveerd. In dat geval moet de IND opnieuw beslissen en dan met een betere motivering. De oorspronkelijke beslissing komt te vervallen en op de asielaanvraag wordt opnieuw beslist. Tegen die nieuwe beslissing kan de vreemdeling vervolgens weer in beroep en in hoger beroep.”

Europese Hof

Na het hoger beroep zijn er geen opties meer in Nederland. “Een vreemdeling kan dan nog terecht bij het Europese Hof”, legt Hoefnagels uit. “Wel moet zo’n zaak aan allerlei voorwaarden voldoen om in aanmerking te komen voor behandeling. In de praktijk komt het dan ook slechts sporadisch voor.”

Herhaalde asielaanvraag

Maar wat nou als er iets verandert in het land van de vreemdeling waardoor het voor hem onveilig is om terug te keren? “In die gevallen kan iemand een herhaalde asielaanvraag indienen”, legt Hoefnagels uit. “Er moet dan in ieder geval sprake zijn van nieuwe feiten of omstandigheden. Bijvoorbeeld wanneer er een regimewijziging is in het land van herkomst. Maar het komt ook voor dat een vreemdeling politiek actief geworden is in Nederland en heeft meegedaan aan demonstraties en bij terugkeer vreest voor represailles. Of dat iemand zich in Nederland bekeert heeft tot het christendom. In al die gevallen moet de IND opnieuw een beslissing nemen. En daartegen kan iemand weer in beroep en hoger beroep.”

Vluchtelingenverdrag

Als iemand al deze stappen doorloopt, kan een procedure lang duren. “Dat kan niet anders”, vertelt Hoefnagels. “Het vluchtelingenverdrag, waar ook Nederland zich aan gecommitteerd heeft, bepaalt dat een vreemdeling altijd een nieuwe aanvraag kan indienen. Daar zit geen limiet aan, want er kunnen immers altijd nieuwe omstandigheden zijn die voor de vreemdeling slecht uitpakken bij terugkeer. Het is goed dat daar dan opnieuw naar gekeken wordt.”

Lees meer over tweede of herhaalde aanvragen.